X quang các rối loạn bẩm sinh cột sống - Cận lâm sàng - CĐHA
Cận lâm sàng - CĐHA
X quang các rối loạn bẩm sinh cột sống

 

 

 

X quang các rối loạn bẩm sinh cột sống

 

1. Rối loạn chuyển tiếp ở cột sống

Bình thường cột sống cổ (C) có 7 đốt, cột sống ngực (D) có 12 đốt, cột sống thắt lưng (L) có 5 đốt sống cùng (S) và 3 - 4 đốt cụt. Thay đổi số lượng đốt sống có thể xảy ra như sau:

- Có 8 đốt sống cổ.

- Tồn tại xương sườn ở đốt cổ thứ 7. Có thể chỉ ở một bên hoặc cả hai bên, gây chèn ép rễ thần kinh cánh tay.

- Xương sườn cụt của đốt sống D12 teo nhỏ hoặc không có.

- Thắt lưng hoá D12: xương sườn cụt của D12 teo nhỏ.

- Thắt lưng hoá S1 (lumbalisation): đốt sống S1 nhô lên đoạn thắt lưng để tạo thành đốt sống thắt lưng thứ 6.

- Cùng hoá L5 (sacralisation): cột sống thắt lưng chỉ còn 4 đốt, đốt L5 dính vào khối xương cùng.

Cung Hoa L5

Cùng hoá L5

Những dị dạng này thường là bẩm sinh, nhưng có một số trường hợp đến tuổi trưởng thành mới xuất hiện cùng hoá hoặc thắt lưng hoá và có thể tạo nên khớp tân tạo giữa mỏm ngang của L5 hoặc S1 với xương chậu; có khi có một bên, có khi cả hai bên; dẫn đến những biến đổi trong hoạt động cử động của cột sống thắt lưng. Đó là một trong những nguyên nhân gây đầu thắt lưng và thoái hoá cột sống hoặc phụ trợ cho bệnh thoát vị đĩa đệm.

2. Gai đôi (spina bifida) và hở eo đốt sống (spendylolyse):

- Gai đôi và hở eo đều là những dị tật bẩm sinh nguyên do của quá trình cốt hoá của cột sống thiếu hoàn thiện.

- Gai đôi hay gặp ở L4, L5 và S1 là hiện tượng thiếu hổng của mỏm gai hoặc mỏm gai tách làm hai. Trên phim chụp cột sống tư thế thẳng có thể nhìn rõ gai sau bị tách làm hai hoặc thiếu hổng hoàn toàn.

Vi Tri Gai Doi Dot Song S1 Tren Phim Chup Xquang

Gai đôi S1

- Hở eo (spendylolyse): Nguyên nhân là sự cốt hoá không đầy đủ ở phần cuống sống, thường gặp ở đốt sống L4, L5, hình ảnh hở eo đốt sống thấy được trên phim chụp cột sống chếch 3/4 với dấu hiệu “chó đeo vòng cổ”. Hở eo đốt sống thường gây nên bệnh trượt đốt sống ra trước (spendylolisthesis). Trượt do hở eo thân đốt hoàn toàn tự phát, đôi khi sau một cơ hội có chấn thương nhẹ ở cột sống. Hình ảnh X quang trượt thân đốt được xác định bằng sơ đồ Ulmann: thân đốt trượt sẽ ra trước đường thẳng kẻ vuông góc với mặt trên thân đốt dưới tại góc trên (hình 1.7, hình 1.8). Trượt thân đốt sống có thể do nguyên nhân thoái hoá là do đĩa đệm bị thoái hoá mất tính chất đàn hồi làm cho sự liên kết giữa các thân đốt thiếu chặt chẽ, trượt do thoái hoá là trượt giả, trượt do hở eo là trượt thân.

Quá trình cốt hoá

Quá trình cốt hoá và sự hình thành gai đôi (1), hở eo (2) và dị dạng nửa thân đốt sống (3, 4, 5).

alt

Hở eo và trượt thân đốt (A); sơ đồ Ulmann (B)

 (dieutridau.com)


TÀI LIỆU Y DƯỢC
Trang chủ Giới thiệu Tin tức Liên hệ